در سالهای اخیر، پیشرفتهای چشمگیری در حوزه اقتصاد دیجیتال ایران به وقوع پیوسته است. با این حال، چالشهای مهمی مانند مشکلات مالیاتی به مانعی جدی برای این رشد تبدیل شده است. این مسئله نهتنها باعث کند شدن روند توسعهی کسبوکارهای اینترنتی شده است بلکه جوانان کارآفرین را نیز در معرض خطر قرار میدهد. در این مقاله، به تحلیل عمیق این موضوع و ارائه راهکارهای قابل اجرا برای رفع آن میپردازیم.
مشکل ریشهای: ناآگاهی ممیزان مالیاتی درباره ماهیت کسبوکارهای دیجیتال
یکی از مهمترین مشکلاتی که رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، رضا الفتنسب، به آن اشاره کرده، ناآگاهی ممیزان مالیاتی از ماهیت و ساختار اقتصادی کسبوکارهای دیجیتال است. او در این باره اظهار داشت:
«وقتی به اداره مالیات میروم و هزینههای کسبوکار را توضیح میدهم، باورشان نمیشود. میپرسند: شما یک سایت راهاندازی کردهاید، دو نفر هم پشت آن هستند؛ صد میلیون هزینه چگونه معنا دارد؟»
– رضا الفتنسب
این سوءتفاهمها باعث میشود تجزیه و تحلیل حسابها به جریمههای غیرمنصفانه منجر شود. در برخی موارد، مشاهده شده که ممیزان مالیاتی بدون اطلاعرسانی دقیق، حسابهای کسبوکار را سالها نظارت میکنند و سپس اعلام جریمه مینمایند. این نبود شفافیت، فضایی استرسزا را برای کسبوکارهای نوپا ایجاد کرده است.
تغییرات مداوم در ضرایب مالیاتی و پیامدهای آن
تغییرات مداوم در قوانین و ضرایب مالیاتی نیز از دیگر عواملی است که رشد اکوسیستم دیجیتال ایران را مختل کرده است. بررسیها نشان دادهاند که کشورهایی مانند هند با اعمال معافیتهای هدفمند توانستهاند رشد استارتاپها را تا ۳۵ درصد افزایش دهند. اما در ایران، بسیاری از کارآفرینان به دلیل آموزش ناکافی، با قوانین متغیر و اغلب گیجکننده روبهرو هستند.
الفتنسب در این باره خاطر نشان کرد: «در انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی، متوجه شدیم که حتی ممیزان مالیاتی هم شناخت دقیقی از این حوزه ندارند. این عدم شناخت، از یک سو موجب اعمال قوانین نادرست میشود و از سوی دیگر، سرمایهگذاران را از بازار ایران دور نگه میدارد.»
نقش آموزش و آگاهسازی دوطرفه
یکی از پیشنهادات مطرح شده برای حل این معضل، سرمایهگذاری در آموزش دوجانبه است. بهاینترتیب که از یک طرف کارآفرینان با قوانین و الزامات مالیاتی آشنا شوند و از طرف دیگر، ممیزان مالیاتی شناخت بهتری از نحوه عملکرد این کسبوکارها پیدا کنند.
الفتنسب همچنین نقش اتحادیه را در این راستا بسیار حیاتی دانست و توضیح داد: «اتحادیه میتواند با ارائه نمایندگان صنفی در جلسات مالیاتی به کاهش جریمهها کمک کند. این روش، علاوه بر ایجاد شفافیت، باعث میشود از مبالغ غیرمنطقی جلوگیری شود.»
رقابت با کشورهای منطقه و خطر عقبماندن ایران
در حالی که ایران در تلاش است جایگاه خود را در عرصه اقتصاد دیجیتال منطقه حفظ کند، کشورهای دیگری مانند امارات متحده عربی با سیاستهای مالیاتی جذاب، اکوسیستم استارتاپی قویتری ساختهاند. بهعنوان مثال، شهر دبی با ارائه مالیات صفر برای استارتاپها توانسته است به یکی از مقاصد اصلی کارآفرینان تبدیل شود.
بدون اجرای تغییرات اساسی در ساختار مالیاتی ایران، احتمالاً این کشور از رقابت منطقهای بازخواهد ماند. چنین اتفاقی میتواند نهتنها بر کسبوکارهای کوچک بلکه بر کل اقتصاد دیجیتال تأثیر منفی بگذارد.
راهکارهای عملیاتی برای بهبود وضعیت
- ایجاد پلتفرمهای آموزشی: برگزاری دورههای آنلاین و آفلاین برای آموزش قوانین مالیاتی به کارآفرینان و ممیزان.
- بازنگری در قوانین مالیاتی: تدوین قوانین شفاف و پایدار با همکاری اتحادیهها و انجمنهای صنفی.
- مشوقهای مالیاتی: ارائه معافیتهای هدفمند برای استارتاپها بهخصوص در سالهای ابتدایی فعالیت.
- حمایتهای نظارتی: افزایش نظارت بر عملکرد ممیزان مالیاتی برای جلوگیری از اعمال جریمههای غیرمنصفانه.
جمعبندی نهایی: ضرورت اصلاحات برای رشد پایدار
اقتصاد دیجیتال ایران نیازمند یک نگاه جامع و آیندهنگر است. مشکلات مالیاتی که امروز کسبوکارهای دیجیتال با آنها مواجهاند، نهتنها تأثیرات منفی کوتاهمدت بلکه عواقب بلندمدت جدی نیز به همراه خواهند داشت. ایجاد آموزشهای هدفمند، اجرای قوانین پایدار و شفاف و ارائه مشوقهای مالیاتی میتواند راهگشای ارتقای اکوسیستم نوآوری ایران باشد.
ما مشتاقیم نظرات و تجربیات شما را در این زمینه بشنویم. آیا شما هم تجربهای در مواجهه با چالشهای مالیاتی دارید؟ لطفاً در بخش نظرات مشارکت کنید و ما را از دیدگاه خود در این باره مطلع کنید. گفتوگوی شما میتواند به بهبود شرایط کمک کند!
دیدگاه ها