در عصر حاضر، فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی، بلاکچین و اینترنت اشیا (IoT) نقش بسزایی در تحول اقتصاد دیجیتال ایفا میکنند. در ایران نیز، پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات بهعنوان بازوی علمی وزارت ارتباطات چشماندازی روشن برای هوشمندسازی در برنامه هفتم توسعه ارائه داده است. این مقاله با محوریت نشست خبری اخیر این پژوهشگاه، نقشها، اهداف و چالشهای پیش روی کشور در مسیر هوشمندسازی را بررسی میکند.
نقش کلیدی پژوهشگاه ارتباطات در تحول دیجیتال
لیلا محمدی، رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، تأکید کرد که این پژوهشگاه بهعنوان بخش پژوهشی وزارت ارتباطات، وظایف مختلفی از جمله رصد فناوریهای نوظهور، توسعه زیرساختهای آزمایشگاهی و بهبود کیفیت محصولات تولید شده را بر عهده دارد. این مأموریتها شامل همکاری با بخش خصوصی و دانشگاهها برای ایجاد آزمایشگاههای مرجع جهت اطمینان از سلامت محصولات و راهاندازی پروژههای نوآورانه است.
محمدی در ادامه افزود که وضعیت کنونی نیازمند بازآموزی نیروی انسانی متخصص است. او گفت:
«شتاب فناوری باعث شده است که تخصصهای کسبشده در گذشته پاسخگوی نیازهای روز نباشد؛ بنابراین آموزشهای مهارتی و بازآموزی متخصصین در برنامه هفتم توسعه از اولویتهای ماست.»
– لیلا محمدی، رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات
چالشهای هوش مصنوعی در ایران
محمدی با اشاره به پیشرفتهای کشور در حوزه هوش مصنوعی تأکید کرد که این حوزه همچنان نیازمند توجه بیشتری است. او گفت که باید تلاش شود تا با جلوگیری از موازیکاریها و کاهش هزینهها، بهرهوری افزایش یابد. وی افزود:
«روزانه محصولات و ابزارهای جدیدی در حوزه هوش مصنوعی ارائه میشود که بهرهوری را افزایش میدهد. در ایران نیز فعالیتهای خوبی در این راستا صورت گرفته است؛ اما نیازمند همفکری و تلاش بیشتر هستیم.»
– لیلا محمدی
اینترنت اشیا و انقلاب صنعتی چهارم
در نشست خبری، اشاره شد که هوشمندسازی در صنایع میتواند همگام با انقلاب صنعتی چهارم رخ دهد. این انقلاب از ده فناوری برتر مانند اینترنت اشیا (IoT)، کلانداده و هوش مصنوعی بهره میگیرد. اما همانطور که اشاره شد، این فناوریها میتوانند تیغ دو لبه باشند. فرامرز رستگار، مدیرکل سندیکای صنعت مخابرات، به این موضوع پرداخت که تنظیمگری فناوریها برای بهرهبرداری بهتر امری حیاتی است. او گفت:
«امروزه صنعت فقط مربوط به کارخانهها نیست؛ بلکه بخشهای مختلفی را شامل میشود. ما در تلاشیم از نیروهای سختافزاری و نرمافزاری و افرادی که با اتوماسیون صنعتی کار کردهاند، استفاده کنیم.»
– فرامرز رستگار، مدیرکل سندیکای صنعت مخابرات
نقش تنظیمگری در توسعه اقتصاد دیجیتال
کسری جمشیدنژاد، رئیس گروههای مطالعاتی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، اعلام کرد که در این رویداد سه میزگرد مختلف برای بررسی الزامات فنی، قانونی و حقوقی فناوریهای نوین برگزار خواهد شد. او بر اهمیت هوشمندسازی در توسعه اقتصاد دیجیتال تأکید کرد و افزود:
«فناوریهای تحولآفرین مانند هوش مصنوعی، بلاکچین و کلانداده در پیشبرد اقتصاد دیجیتال نقش مهمی ایفا میکنند. ما تلاش کردهایم نقشه راهی مناسب برای این مسیر طراحی کنیم.»
– کسری جمشیدنژاد
همچنین، مقرر شد که عنوان رویداد “تنظیمگری در اقتصاد دیجیتال” با محوریت دو حوزه مهم 5G و AIOT اصلاح شود. این رویداد نشان میدهد که تخصصگرایی و مدیریت صحیح فناوریها میتواند مسیر هموارتری برای تحول دیجیتال در کشور ایجاد کند.
پیشرفتها و انتظارات آینده
در سالهای اخیر، کاربردهای فناوریهای نوظهور مانند اینترنت اشیا در بخشهایی چون کشاورزی و مدیریت ساختمان نتایج مثبتی به همراه داشته است. اما کارشناسان هشدار میدهند که شتابزده عملکردن در این زمینه میتواند پیامدهای منفی به بار آورد. علاوه بر این، توجه به تنظیم دقیق و قانونی دسترسی به کلانداده و جلوگیری از سوءاستفاده نیز یکی از مسائل کلیدی است که نیازمند تمرکز ویژه است.
نتیجهگیری
نشست اخیر پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات بیانگر تعهد ایران به هوشمندسازی و تحول دیجیتال است. هرچند که مسیر پیش رو با چالشهایی مواجه است، اما با برنامهریزی دقیق و همکاری میانبخشی میتوان از فرصتهای پیش رو بهرهبرداری کرد.
در پایان نظر شما همراهان گرامی چیست؟ چه راهکارهایی برای مدیریت و توسعه بهتر فناوریهای نوین پیشنهاد میکنید؟ نظرات خود را در بخش دیدگاهها با ما در میان بگذارید و به غنای این بحث بیافزایید.
دیدگاه ها